Türkiye’de Geçici Koruma Altındaki Suriyeliler ve
Ev Sahibi Topluluklar için İş Yaratma ve Girişimcilik Fırsatları Projesi

Girişimcilik Destek Programı

Girişimcilik Hibe Programı Başvuru Rehberi

“Türkiye’de Geçici Koruma Altındaki Suriyeliler ve Ev Sahibi Topluluklar için İş Yaratma ve Girişimcilik Fırsatları Projesi” (TUR/17/07/EUR), istihdam edilebilirliği iyileştirerek ve insana yakışır iş fırsatlarını artırarak Suriyeli mültecilerin ve ev sahibi toplulukların geçim kaynaklarına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Suriye Krizine Müdahale için Avrupa Birliği Bölgesel Güven Fonu (MADAD Fonu) tarafından desteklenen ve Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü (UİGM) ile Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) iş birliğiyle yürütülen Proje, Türkiye’deki Geçici Koruma Altındaki Suriyeliler (GKAS’ler) ve ev sahibi toplulukların ekonomik ve sosyal dayanıklılıklarını artırmayı amaçlamaktadır. Proje, bu genel hedefe ulaşmak için aşağıdaki özel hedefleri gerçekleştirmeye çalışmaktadır:

  • Geçici Koruma Altındaki Suriyeliler (GKAS’ler) ve ev sahibi toplulukların insana yakışır işe erişimini kolaylaştırmak için vasıflı, yetkin ve üretken bir işgücü arzının mevcudiyetini artırmak,
  • GKAS’ler ve ev sahibi topluluklar için istihdam yaratmak ve girişimcilik fırsatlarını canlandırmak amacıyla, belirlenen sektörlerde ve coğrafi bölgelerde iş geliştirme ve ekonomik büyümeye yönelik yetkinlikleri geliştiren bir ortamı teşvik etmek,
  • İşgücü piyasasını yöneten kurumlar ve mekanizmalara kapsayıcı kalkınma stratejilerinin uygulanması konusunda destek sağlamak.

Proje, bu bakış açısıyla, yerel işgücü piyasalarının arz ve talep bileşenlerine odaklanmakta ve daha fazla istihdam yaratılmasını teşvik etmek ve mikro ve küçük işletmelerin kurulması, gelir getirici faaliyetlerin artırılması ve bunların yaygınlaştırılmasına yönelik yeni fırsatlar yaratmak için girişimcilere destek sunmaktadır. Bu nedenle, Konya, İstanbul, Şanlıurfa,  Mersin ve Adana illerinde, girişimci olma potansiyeline sahip GKAS’leri ve ev sahibi topluluk üyelerini teşvik etmek ve desteklemek ve yeni işletmelerin kurulmasına yardımcı olmak veya mevcut işletmeleri geliştirmek için bir Girişimcilik Destek Programı tasarlanmıştır.

Girişimcilik hibe programı, yeni kurulacak ve mevcut küçük girişimcilerin sürdürülebilir işletmeler kurmasını sağlamayı, mevcut işletmelerin sürekliliğini ve karlılığını güçlendirmeyi ve süreç içerisinde insana yakışır istihdam yaratmayı amaçlamaktadır. Verilen mikro hibeler ile, finansmana erişim dahil, yeni iş geliştirmenin maliyetleri ve idari engelleri ile ilgili zorlukların aşılması ve sosyal uyumu ve entegrasyonu güçlendirmek için Geçici Koruma Altındaki Suriyeliler (GKAS) ve ev sahibi topluluklar arasındaki ortak girişimlerin teşvik edilmesi amaçlanmaktadır.

  • ILO Türkiye Ofisi, girişimcilik hibe programı ile, GKAS’ler ve ev sahibi topluluk üyeleri için insana yakışır iş ve gelir fırsatlarını artırabilecek, uygulanabilir ve sürdürülebilir işler kurmak için güçlü potansiyele sahip iş modellerini desteklemeyi amaçlamaktadır.
  • Hibe programı, yeni bir işletme kurmayı veya bu hibe programına başvuru tarihi itibarıyla resmi olarak 2 yıldan daha kısa bir süredir kayıtlı olan mevcut bir işletmeyi geliştirmeyi amaçlayan iş modellerine öncelik verecektir.
  • İş planlarının; çocuk işçiliği, kayıt dışılık, iklim değişikliği, yeşil işler, adil geçiş vb. gibi sosyal ve çevresel bir soruna çözüm üretmeye odaklanması halinde, 2 yıldan daha eski olan şirketler de desteklenebilir.

ILO Türkiye Ofisi, Girişimcilik Hibe Programının 2. fazında Konya, İstanbul, Şanlıurfa,  Mersin ve Adana illerinde toplam 70 birey veya işletmeye hibe vermeyi amaçlamaktadır. Her il için asgari gösterge niteliğindeki hedef 10 hibenin verilmesi olmakla birlikte, başvuruların kalitesinin farklı illerde değişiklik göstermesi durumunda bu hedef revize edilebilecektir. Proje aracılığıyla ek kaynak sağlanması halinde, toplam hedef sayısı ILO tarafından artırılabilir.

Bir iş kurmak isteyen girişimciler ve mevcut bir işletmenin sahipleri, hibe almak için uygun kişiler olarak kabul edilmektedir. Geçerli bir geçici koruma kimliği veya oturma izni olan Suriyeliler ve Türkiye Cumhuriyeti kimliğine sahip ev sahibi topluluk üyeleri, iki ayrı hedef grup olarak tanımlanmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına geçen Suriyeliler, ev sahibi topluluk üyesi olarak kabul edilecektir.

Hibe programının mevcut toplam bütçesi 440.000 Avro, her bir Hibe Yararlanıcısına verilecek azami tutar ise 100.000,00 TL’dir. Her kişi/işletme yalnızca bir hibe alabilir. Hibeler, Madde 6.2’de verilen gösterge niteliğindeki zaman çizelgesine bağlı olarak her ilde tek bir seferde verilecektir. Hibe Sözleşmelerinin uygulama süresi 3 ay olacaktır.

Hibe programı için ortak finansman şartı bulunmamaktır. Bununla birlikte, Hibe Yararlanıcıları, ILO’ya sunulan iş planlarının tamamlanması için ilave finansman tahsis edebilirler.

5.1. Başvuru Sahiplerinin Uygunluğu

  • Hibe programına, yalnızca, yukarıda belirtilen illerdeki geçici koruma kimlik kartına (99 ile başlayan bir numarası olan) sahip olan Suriyeliler, ikamet izni olan Suriyeliler ve T.C. vatandaşı olan ev sahibi topluluk üyeleri başvuruda bulunabilir.
  • Uygunluk için, mevcut bir iş yeri bulunmayan bireylerin yukarıda belirtilen illerde ikamet etmesi gereklidir; işyeri sahiplerinin (mevcut bir işletmesi olan) illerdeki resmi kayıtları dikkate alınacaktır.
  • Başvuru sahibinin mevcut bir işletme olması halinde, en fazla iki yıldır faaliyette olması gerekmektedir. Bununla birlikte, sosyal veya çevresel fayda oluşturmayı amaçlayan bir iş planı sunan işletmeler için bu kural geçerli değildir ve iki yıldan daha fazla bir süredir faaliyet göstermelerinde sakınca yoktur.
  • Başvuru sahiplerinin, iş modellerinde teklif ettikleri iş fikri ile ilgili deneyim, beceri ve motivasyona sahip olması beklenmektedir.
  • Türk vatandaşları için, teklif edilen işletme ölçeğinin çalışan sayısı ve yıllık ciro açısından mikro, küçük veya orta[1] olması gerekmektedir. Geçici koruma kimlik kartı veya ikamet iznine sahip olan Suriyeliler için işletme ölçeğine ilişkin bir sınırlandırma bulunmamaktadır.
  • İnsan sağlığı ve çevre sağlığı için tehlikeli olarak kabul edilen ürün ve hizmetleri üretmeyi amaçlayan iş modelleri uygun değildir.

5.2. Eylemlerin ve Giderlerin Uygunluğu

Başvuru sahipleri, ilgili yasal şartlar ile uyumlu ve kayıtlı işletmelerin kurulmasını sağlamalıdır. Bu şartlara uyum için gerekli işlemler ve maliyetlerin iş modellerine dahil edilmesi gerekmektedir. İş planlarında öngörülen veya uygulama sırasında ortaya çıkan uygun teknik harcamalar aşağıdaki liste ile uyumlu olmalıdır. Listede bulunmayan her türlü harcama için, geri ödeme talep edilmeden önce ILO Türkiye Ofisi’ne danışılmalıdır.

Uygun Uyum Harcamaları Uygun Teknik / Operasyonel Harcamalar
Yazarkasa İşyeri kirası
Belediye ruhsatları ve izinleri İşyeri tadilat ve onarımları
Oda kayıtları ve üyelik ücretleri Altyapı hizmetleri (elektrik, su, gaz, internet)
Muhasebeci ve mali danışman ücretleri Makine, ekipman ve aletler
Sosyal güvenlik primleri Bilgisayarlar ve yazılımlar
Gelir/kurumlar vergisi ve diğer vergi ödemeleri Mefruşat
Noter ücretleri Pazarlama ve tanıtım
Marka tescili Personel giderleri
Patent hizmetleri Nakliye
İş sağlığı ve güvenliği tedbirleri Hammaddeler
Yapılması zorunlu diğer yasal uyum harcamaları İş/teknik danışmanlık ve eğitim hizmetleri
  Ürün tasarımı
  Fuarlar, ticaret heyetleri, şirketler arası etkinlikler vb. katılım

[1] İşletmelerin ölçekleri aşağıdaki kriterlere göre sınıflandırılmaktadır:

İŞLETME ÖLÇEĞİ Çalışan Sayısı Yıllık Ciro (azami)
Mikro 1-9 5 milyon (TL)
Küçük 10-49 50 milyon (TL)
Orta 50-249 250 milyon (TL)

https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/03/20220318-11.pdf

ILO Türkiye Ofisi, Girişimcilik Destek Programı’nı uygulamak için hizmet sağlayıcı(lar) ile çalışmaktadır. Hibe programı, ILO Türkiye Ofisi’nin liderliğinde yürütülecek, hizmet sağlayıcı(lar) ise yararlanıcı seçimi süreçlerine yardımcı olacak, değerlendirme komitelerinin oluşturulmasını kolaylaştıracak ve Hibe Yararlanıcıları için takip amaçlı idari destek sağlayacaktır.

Başvuru ve seçim süreci aşağıdaki aşamalardan oluşacaktır:

  1. Başvuru: Hizmet sağlayıcı(lar), Girişimcilik Destek Programı için belirlenen internet sitesinde, girişimcilik hibesi başvuru çağrısında bulunacak ve ilgilenen kişileri, internet sitelerinde bulunan şablonu kullanarak iş modellerini sunmaya davet edecektir. İş modeli formu Ek 1’de verilmektedir.
  2. Uygunluk Kontrolü: Uygunluk kontrolü kapsamında, iş modeli formunu eksiksiz olarak sunan ve tüm sorulara açık ve kapsamlı cevaplar veren adaylar değerlendirilecektir. Başvuru sahiplerinin uygunluğu, yukarıda belirtilen uygunluk kriterleri temelinde ve Ek 2’de verilen uygunluk kontrol listesi kullanılarak değerlendirilecektir. Uygun başvurular, kısa listenin oluşturulması için Değerlendirme Komitesine iletilecektir.
  3. Kısa Listenin Oluşturulması: Değerlendirme Komitesi, en üst sıradaki iş modellerini göz önünde bulundurarak, tanıtım yarışmalarına davet edilmek üzere her ilden en az 20 başvuru sahibinin yer alacağı bir kısa liste oluşturmak amacıyla tüm başvuruları değerlendirecektir. Değerlendirme Komitesi, sunulan iş modellerini gözden geçirmek ve bunların kısa listesini oluşturmak için, Ek 3’te verilen standart puanlama tablosunu kullanacaktır. Başvuru sahiplerinin iş modellerini tasarlarken ve yarışmaya hazırlanırken söz konusu kriterleri göz önünde bulundurması beklenmektedir.
  4. Nihai Değerlendirme: Nihai değerlendirme için, her ilde, kısa listeye kalan adayların iş modellerini Değerlendirme Komitesi’ne sunacakları iş planı yarışmaları düzenlenecektir. Değerlendirme Komitesi, sunumları temel alarak, iş modellerinde sağlanan bilgileri doğrulayacak ve aynı puanlama tablosunu kullanarak başvuru sahiplerinin nihai puanlamasını yapacaktır.
  5. Hibe Kararı: Toplam puanı 70 ve üzerinde olan başvuru sahipleri, yeterli puanı alan başvuru sahipleri listesine girecektir. Değerlendirme Komitesi, yeterli puanı alan başvuru sahipleri arasından, en yüksek puana sahip olanları sıralayarak hibe alacak kişileri seçecektir. Kazanan adayların listesi, belirlenen internet sitelerinde ilan edilecektir.

6.1. Değerlendirme Komitesinin Yapısı

Değerlendirme Komitesi, ILO Türkiye Ofisi ve Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü temsilcileri ve hizmet sağlayıcılar veya yerel danışmanlardan oluşacaktır.

Başvuruların değerlendirilmesinden önce, Değerlendirme Komitesi üyelerinin, Çıkar Çatışması, Gizlilik ve Mahremiyet Sözleşmesini imzalaması istenecektir.

6.2. Hibe Seçimi için Gösterge Niteliğinde Zaman Çizelgesi

Başvuru çağrısının yapılması Başvurular için son tarih Uygunluk kontrolleri Kısa listenin oluşturulması Nihai değerlendirme için iş modeli yarışmaları Hibe kararının duyurulması Hibe sözleşmelerinin imzalanması
Temmuz 2022 Ağustos 2022 Ağustos 2022 Ağustos 2022 Eylül 2022 Eylül 2022 Ekim 2022

Hibe verme kararının ardından, Hibe Yararlanıcıları, ILO’nun standart hibe sözleşmesi kullanılarak hazırlanan bir hibe sözleşmesi imzalamaya davet edilecektir. Hibe sözleşmesi şablonu Ek 4’te verilmektedir. Aşağıdaki belgeler hibe sözleşmesine eklenecek ve sözleşenin ayrılmaz bir parçasını oluşturacaktır:

  • ILO Hibeleri İçin Geçerli Koşullar
  • AB Tarafından Finanse Edilen Hibeler için Geçerli Koşullar
  • Hibe Faaliyeti (Değerlendirme Komitesi tarafından onaylanan İş Modeli dahil)
  • Hibe Bütçesi
  • Sonuç Rapor Formu
  • Teyit Formu

ILO, hibe sözleşmesinin imzalanmasının ardından hibe tutarının %40’ını Hibe Yararlanıcısının banka hesabına aktarmakla yükümlüdür. Hibe tutarının geri kalan %60’ı, hibe süresinin sonunda, Hibe Yararlanıcısı tarafından hibe sözleşmesi süresi içinde gerçekleştirilen harcamalara ilişkin Sonuç Rapor, Teyit Formu ve destekleyici belgeler sunulduktan sonra ödenecektir.

Her Hibe yararlanıcısı için hibe sözleşmesi ile tahsis edilen hibe tutarı, ödenecek azami tutarı temsil etmektedir. Her Hibe yararlanıcısına yapılacak fiili ödeme tutarı, Hibe yararlanıcısı tarafından sunulan gerçekleşen harcamalar temelinde ve söz konusu harcamaların yukarıda, harcamalar ile ilgili açıklanan uygunluk kriterlerine göre doğrulanmasının ardından hesaplanacaktır.

Ara ödemenin sözleşme süresi içinde harcanmaması durumunda, Hibe yararlanıcısı, harcanmamış tutarı derhal ILO’ya geri ödemekle yükümlüdür.

  • Hibe yararlanıcısı, hibeyi yalnızca, Değerlendirme Komitesi tarafından onaylanan iş modelinde tanımlanan yeni işletmelerin kurulması veya mevcut işletmelerin iyileştirilmesi için ve hibe sözleşmesi ve eklerinde belirtilen şartlara uygun olarak kullanmayı taahhüt eder.
  • Hibe yararlanıcısı, nihai ödemenin geri ödeme biçiminde aktarılacağını dikkate alarak, iş modelinde taahhüt edilen işleri gerçekleştirmek için gerekli olan finansmanı kendisinin sağlayacağını taahhüt eder.
  • İş Modeline ilişkin bir Sonuç Raporunun ve ayrıca hibenin hibe sözleşmesine uygun olarak kullanıldığını doğrulayan bir taahhüdün, Hibe Yararlanıcısı tarafından, hibe süresinin tamamlanmasına müteakip bir ay içerisinde sunulması beklenmektedir.
  • Hibe yararlanıcısı, hibe faaliyetlerinin uygulanması sırasında, ILO Türkiye Ofisi tarafından görevlendirilen danışmanlar / hizmet sağlayıcılar ile birlikte çalışmayı taahhüt eder.
  • Hibe yararlanıcısı, hibe ile ilgili doğru ve düzenli kayıtlar tutmayı ve bu kayıtları, inceleme veya doğrulama amacıyla ILO veya ILO tarafından belirlenen üçüncü şahısların erişimine açık tutmayı taahhüt eder.